یکی از رایجترین دلایل ریزش زبانآموزان در ترمهای ابتدایی، قرار گرفتن در سطح نامناسب است. زبانآموزی که سطحش بالاتر از کلاس باشد، حوصلهاش سر میرود و زبانآموزی که سطحش پایینتر باشد، دچار سردرگمی و افت اعتمادبهنفس میشود. به همین دلیل، داشتن یک فرآیند تعیین سطح دقیق و استاندارد، یکی از زیرساختهای اصلی هر آموزشگاه زبان حرفهای است.
چرا تعیین سطح دقیق اهمیت دارد؟
وقتی زبانآموز جدیدی وارد آموزشگاه میشود، اولین برخورد او با سطحبندی کلاسها شکل میگیرد. اگر این برخورد اشتباه باشد، نتیجهاش معمولاً یکی از دو حالت است: یا زبانآموز در همان چند جلسهی اول احساس میکند این دوره برایش مناسب نیست و انصراف میدهد، یا در طول ترم عقب میماند و رضایتش از آموزشگاه کم میشود.
از طرف دیگر، تعیین سطح درست باعث میشود کلاسها از نظر سرعت پیشرفت، همگنتر باشند و مدرس بتواند برنامهی درسی را با سرعت مناسب برای اکثریت کلاس پیش ببرد. این یعنی رضایت بیشتر هم برای زبانآموزان و هم برای مدرسان.
روشهای رایج تست تعیین سطح
آموزشگاههای زبان معمولاً از ترکیبی از چند روش برای تعیین سطح استفاده میکنند تا تصویر کاملتری از توانایی زبانآموز به دست بیاورند.
تست کتبی
تست کتبی معمولاً شامل بخشهای گرامر، واژگان و درک مطلب است. این بخش سریع و قابل نمرهگذاری خودکار است، به همین دلیل اغلب بهعنوان مرحلهی اول غربالگری استفاده میشود.
تست شفاهی
تست شفاهی یا مصاحبهی کوتاه، معمولاً توسط یکی از مدرسان انجام میشود و توانایی مکالمه، تلفظ و روانی صحبتکردن زبانآموز را میسنجد. این بخش بهخصوص برای زبانآموزانی که در تست کتبی نمرهی نزدیک به مرز دو سطح میگیرند، تعیینکننده است.
تست ترکیبی و آنلاین
بسیاری از آموزشگاهها امروز از تستهای آنلاین ترکیبی استفاده میکنند که هم بخش کتبی و هم بخش شنیداری را پوشش میدهد. این روش مخصوصاً برای پیشثبتنامهای اینترنتی کاربردی است، چون زبانآموز میتواند پیش از حضور در آموزشگاه، سطح تقریبی خودش را مشخص کند.
نتیجهی تست تعیین سطح هرگز نباید فقط یک عدد باشد؛ همیشه باید همراه با یک گزارش کوتاه از نقاط قوت و ضعف زبانآموز به مدرس مربوطه تحویل داده شود.
طراحی یک فرآیند تعیین سطح استاندارد
برای اینکه تعیین سطح در آموزشگاه شما قابل اتکا و تکرارپذیر باشد، بهتر است این مراحل را بهصورت مکتوب و ثابت تعریف کنید:
- طراحی بانک سوالات جداگانه برای هر سطح (مبتدی، متوسط، پیشرفته)
- تعیین حداقل و حداکثر نمره برای ورود به هر کلاس
- اختصاص یک مصاحبهی شفاهی کوتاه برای نمرات مرزی
- ثبت نتیجهی تست در پروندهی زبانآموز برای پیگیری پیشرفت در ترمهای بعدی
- بازبینی دورهای بانک سوالات برای جلوگیری از افشا و کاهش اعتبار تست
وقتی این فرآیند مستند و یکسانسازی شود، دیگر کیفیت تعیین سطح وابسته به سلیقهی یک مدرس خاص نخواهد بود و در تمام شعبهها یا شیفتها به یک شکل اجرا میشود.
اشتباهات رایج در تعیین سطح
یکی از رایجترین اشتباهات، تکیهی صرف بر تست کتبی و نادیده گرفتن مهارت مکالمه است. بسیاری از زبانآموزان گرامر خوبی دارند اما در صحبتکردن ضعیفاند، یا برعکس، مکالمهی روانی دارند اما در بخش نوشتاری ضعیف هستند. اشتباه دیگر، نداشتن معیار مشخص برای نمرات مرزی است؛ وقتی تصمیمگیری برای این نمرات بهصورت موردی و بدون قاعده انجام شود، احتمال قرارگیری اشتباه زبانآموز در کلاس بالا میرود.
جمعبندی
تست تعیین سطح، اولین تجربهی جدی زبانآموز از حرفهایبودن آموزشگاه شماست. سرمایهگذاری روی طراحی یک فرآیند دقیق، مستند و ترکیبی از تست کتبی و شفاهی، نهتنها کیفیت کلاسبندی را بالا میبرد، بلکه از ریزش زبانآموزان در هفتههای ابتدایی ترم هم جلوگیری میکند.